Hocaçeşme Höyüğü

Hocaçeşme Höyüğü

Höyükte yapılan kazı ve araştırmalarda Balkan kronolojisinde, İlk Neolitik olarak tanımlanan dönemden, Orta Kalkolitik Döneme kadarki süreci yansıtan dört kültür tabakası saptanmıştır. IV. Kültür tabakası anakaya üzerinde yer almaktadır. Tepenin ortasında yapılan açmalarda, kayanın üstü tıraşlanarak ya da eğimli yerleri doldurularak düzeltildikten sonra, içine kazık yuvaları açıldığı saptanmıştır. Neolitik Çağ’a (MÖ. 6500) ait olduğu belirlenen bu tabakada, temelleri taş üst tarafları çamurla sıvanmış dal örgülü, yuvarlak ve oval biçimli kulübeler yapılmıştır.

Resim 15 Hoca Çeşme Höyüğü

Yerleşmenin kuzey tarafı irili ufaklı taşlardan yapılmış, günümüze kadar ulaşan uzunluğu 55 m olan bir sur duvarı ile çevrilmiştir. Tepedeki ilk yerleşimle birlikte yapıldığı anlaşılan sur duvarı üzerinde küçük yumru taşlardan yapılmış iki bastiyonu bulunmaktadır. Neolitik Çağ’da, yerleşmenin güney ve batı eteklerinin deniz olduğu yapılan araştırmalar göstermektedir. Bu nedenle Hoca Çeşme yerleşimcileri, tarımsal faaliyetlerin yanı sıra midye toplayarak deniz ürünlerinden de faydalandıklarını ve bu ürünleri çamurdan hazırladıkları özel depolarda sakladıklarını, kazıda ortaya çıkan midye ambarlarından anlaşılıyor. Neolitik Çağ’a ait tabakadan ele geçen çanak çömlekler elle biçimlendirilmiş, kırmızı ve siyah renkli parlak astarlıdır. Bunlar genellikle tutamaklı açık ağızlı taslar, kısa boyunlu veya geniş gövdeli dar ağızlı derin kaplardan oluşuyor. Çömleklerin bazıları kazıma ya da baskı yöntemlerle yapılmış üçgen, spiral insan ve hayvan desenlerle dekore edilmiştir.
III. kültür tabakasından ele geçen çanak çömlek grupları arasında yer alan yeni formlar, daha çok dışa taşkın yuvarlak karınlı ve geniş ağızlılar olarak tanımlanmaktadır. Bunlar, genellikle kaba çalışılmış, çevreleri kazıma yöntemiyle belirlenerek iç kısımları çeşitli motiflerle doldurulmuş üçgen ve bant türü geometrik motiflerle dekore edilmiş monokrom keramikler çoğunluktadır.

Hoca Çeşme II.yapı katında, perdahlanmış kırmızı zemin üzerine beyaz boya ile dekore edilmiş mallar yaygın olarak bulunmaktadır. Bu tabakada S profilli çanak çömlekler ile içe dönük ağızlılar, kabın boyuna dikey yapılmış zikzaklar çoğunluktadır.

Hoca Çeşme I yapı katında koyu renkli perdahlı mallar, boynuz biçimli kulplular ile geniş karınlı kaseler ve tabaklar ele geçmiştir. Hoca çeşmenin üst dolgusu, tarımsal faaliyetler nedeni ile çok tahrip olmuştur.

Hoca Çeşme kazıları Balkan yarımadasında ilk çiftçi toplulukların başlangıcı ve bunların Anadolu ilişkileri açısından çok önemli sonuç vermiştir. Bu yerleşme içinde ortaya çıkan yapı kalıntıları ve özellikle sur duvarı Enez ve Trakya için bilinen en eski örnekleri oluşturmaktadır.

Resim 17: Hoca Çeşme Neolitik Dönem Yerleşmesi ve çanak-çömlek buluntuları

Bölgede, İÖ 4. ve 3. bin yıllarda daha yoğun bir yerleşim görülür. Hasköy Höyüğü başta olmak üzere, Küçük Evren Köyü yakınlarındaki Pandır Bahçe ile Umurbey Köyündeki Değirmentepe ve Sultaniçe Köyü’nün güneyindeki sırtlarda yer alan yerleşim alanları bunlardan yalnızca birkaç tanesidir. Enez bölgesinde ortaya çıkartılan prehistorik dönem uygarlıklarına ait bu kültür kalıntıları, bölgenin Neolitik Dönem’den itibaren başta Anadolu olmak üzere, Balkanlar ve Ege dünyasının kültür gruplarıyla etkileşim içinde olduğu anlaşılmıştır.